Ellemeet onderdeel van Renesse

Watersnoodrampnacht

In de nacht van zaterdag 31 januari op zondag 1 februari 1953 werd ook Burghsluis getroffen door de Watersnoodramp. Een zware noordwesterstorm joeg het zeewater met enorme kracht tegen de Zeeuwse kust. In combinatie met springtij ontstond een uitzonderlijk hoge waterstand. De dijken op Schouwen-Duiveland waren op veel plaatsen niet bestand tegen dit natuurgeweld.

In de vroege ochtend van 1 februari, tussen ongeveer half vier en vier uur, vond bij Burghsluis een dijkdoorbraak plaats. De havendijk begaf het en het zeewater stroomde met grote kracht het achterliggende land binnen. Ook bij de Schelphoek, iets verderop langs de zuidkust van Schouwen-Duiveland, ontstond een dijkdoorbraak.

Door de doorbraak bij de haven liep het achterliggende gebied onder water. Ook de Meeldijk bezweek, waardoor het water verder de polder in kon stromen. Het poldertje waarin het zogenaamde Oude Sluishuisje stond, werd overspoeld. De bewoners en aanwezigen in dit gebied werden door het water verrast. De gevolgen waren verschrikkelijk: ongeveer tien mensen kwamen hier om het leven.

Ook de polder Burgh en Westland liep door de dijkdoorbraak vol water. De bewoners van Burghsluis moesten worden geëvacueerd. Een kleine gemeenschap werd in korte tijd geconfronteerd met verlies, onzekerheid en de verwoestende kracht van het water.

Hulpverlening en evacuatie

In de ochtend van zondag 1 februari werden in Burghsluis veel slachtoffers geborgen. De overledenen werden naar de begraafplaats in Burgh gebracht, waar zij later werden begraven.

De hulpverlening op Schouwen-Duiveland kwam onder moeilijke omstandigheden op gang. Wegen waren overstroomd, verbindingen waren verbroken en verschillende plaatsen waren moeilijk bereikbaar. Het vervoer van mensen en goederen moest op alternatieve manieren worden georganiseerd.

Na verloop van tijd werd een bootverbinding tussen Zierikzee en Burghsluis ingesteld. In het begin moesten reizigers bij de Meeldijk met een roeiboot worden overgezet. Daarna konden zij te voet verder naar de haven van Burghsluis.

Ook de aanvoer van hulpgoederen verliep op bijzondere wijze. In de omgeving van Burgh en Haamstede werden vanuit vliegtuigen goederen afgeworpen. Voedsel, kleding en andere noodzakelijke voorzieningen werden op deze manier naar het getroffen gebied gebracht.

De bewoners van Burghsluis en de omliggende dorpen moesten zich aanpassen aan een volledig veranderde situatie. Het dagelijkse leven lag stil en de gevolgen van de ramp zouden nog lange tijd voelbaar blijven.

Herstel en wederopbouw

Na de ramp begon een omvangrijke hersteloperatie. De dijkdoorbraken op Schouwen-Duiveland moesten worden gedicht en het overstroomde land moest weer droog worden gemaakt. Dit vroeg om grote inspanningen van dijkwerkers, militairen, waterschappen, hulpverleners en vele vrijwilligers.

Ook rondom Burghsluis veranderde het landschap ingrijpend. De dijkdoorbraken en de gevolgen van het zeewater bepaalden voor lange tijd het aanzien van de omgeving. Het herstel van de waterkeringen en de polders was noodzakelijk om de bewoners weer een veilige toekomst te kunnen bieden.

De Watersnoodramp maakte duidelijk dat de bestaande bescherming tegen het water onvoldoende was. De ramp vormde een belangrijke aanleiding voor een nieuwe aanpak van de Nederlandse waterveiligheid. De ontwikkeling en uitvoering van het Deltaplan zouden de bescherming van Zeeland en de andere kwetsbare gebieden ingrijpend veranderen.

Herdenken en herinneren

Burghsluis was in 1953 een kleine gemeenschap, maar de gevolgen van de ramp waren groot. Ongeveer tien mensen verloren hier hun leven. Achter dat aantal gaan persoonlijke verhalen schuil van mensen die niet meer thuiskwamen, families die dierbaren verloren en een gemeenschap die verder moest na een ingrijpende gebeurtenis.

De Watersnoodramp is niet alleen een verhaal over dijken die bezweken en polders die onder water liepen. Het is ook een verhaal over mensen, verlies, hulpverlening en de kracht om na een ramp opnieuw te beginnen.

Met het project 75 jaar na de Watersnoodramp van Stichting Blauwe Lijn krijgt ook Burghsluis een plaats in de gezamenlijke herinnering. Door de gebeurtenissen van 1953 opnieuw te vertellen, blijven de slachtoffers en hun verhalen onderdeel van de geschiedenis van het dorp en van Schouwen-Duiveland.

Want ook in een kleine plaats als Burghsluis heeft de ramp diepe sporen achtergelaten. Het is belangrijk dat deze geschiedenis niet verloren gaat en dat ook volgende generaties begrijpen wat hier is gebeurd.

Herdenken is niet alleen terugkijken naar het verleden, maar ook de verhalen doorgeven aan de toekomst.

Bronnen: 

• Historisch politierapport over de ramp op Schouwen-Duiveland – bijzonder waardevol voor de gebeurtenissen en evacuatie in Burghsluis.

• Verslag over de stormvloed van 1953 (Rijkswaterstaat) – technische beschrijving van de dijkdoorbraak bij Burghsluis.

• Watersnoodmuseum – De ramp – algemene historische achtergrond.