Oplossingen bedenken voor onze waterproblemen
Met jongeren en de kennis van watermeesters uit het verleden
De Stichting Blauwe Lijn brengt de verhalen en kennis van de watermeesters bij elkaar en creëert vernieuwende projecten en producten om deze kennis toegankelijk te maken. Watermeesters zijn een vergeten inspiratiebron voor de jongere generatie en de Nederlanders.
Dit doen wij vanuit een enthousiast en creatief team van waterexperts vanuit de overheid en onderwijs. Voorop staat dat wij Nederlanders en speciaal de jongeren - als onze Nieuwe Watermeesters - willen leren over de beschikbare kennis en lessen vanuit het verleden.
Zij worden betrokken om mee te werken aan nieuwe oplossingen en ideeën, waardoor iedereen een bijdrage kan leveren aan de watertoekomst van Nederland.
Johan van Veen en de watersnoodramp van 1953
Johan van Veen waarschuwde zijn superieuren ver voor de ramp van 1953 dat er een dergelijke watersnoodramp Nederland zou kunnen treffen. De dijken waren te laag en niet sterk genoeg. Dit deed hij toentertijd binnen Rijkswaterstaat, het Ministerie, zijn boek 'Dredge, drain, reclaim. The art of a nation' en via publicaties.
Zijn waarschuwingen mochten niet baten. Meer dan 70 dorpen stonden onder water en meer dan 100 dijken waren overstroomd. De watersnoodramp kostte aan 1836 mensen het leven. De evacuatie telde 72.000 mensen. 47.000 stuks vee en 140.000 stuks pluimvee verdronken. Daarnaast was de schade aan de infrastructuur en landbouwgrond enorm. Johan van Veen had in de kast vele plannen liggen, op basis hiervan, kon het Deltaplan worden afgemaakt en uitgevoerd. Stichting Blauwe Lijn heeft vanaf 2018 een meerjarenproject Johan van Veen gestart waarbij diverse producten en projecten zijn gerealiseerd, w.o bijeengebrachte prive - documenten, inventarisatie van de kast van Veen, verzameling gedigitaliseerde kennisproducten, een standbeeld, inspiratieboek, toertocht Hollandsche IJssel en kennisproducten. Inmiddels 8 jaar verder, wordt er nog steeds gewerkt aan zijn erfgoed. Er zijn geen beelden van Johan van Veen bekend, wel is er een audiofragment van hem, te beluisteren via onze podcast Blauwe Lijn. Ten tijde van de ramp, waarbij met de KLM Abel Tasman het rampgebied van Zeeland, Zuid-Holland en Brabant had aanschouwd. Hij geeft aan wat hij zag en hoe hulpdiensten te werk gingen, enkele dagen na de overstroming.
"Omdat het gaat om historisch gemarginaliseerde mensen, van wie nauwelijks fysiek materiaal bewaard is gebleven, lag het voor de hand om hun verhalen te vertellen via kunst en design," aldus curator Anneloes van Gaalen, die onder andere werken selecteerde van Rene Jacobs, Paul Overhaus, Teresa van Twuijver, Marja van den Hurk, Heinen Delfts Blauw, Yannick Commereuc en Volker Hermes.
Directeur Esther Metternich: “Waterhelden van Weleer opent net voor kerst: een prachtig vervolg op de succesvolle tentoonstelling Waterhelden van afgelopen zomer. Ditmaal kijken we achterom: wie waren de waterhelden van vroeger? En natuurlijk kijken we ook vooruit: wat zouden we — met de kennis van nu — anders doen om klaar te zijn voor de opgaven van de toekomst?”
Waterhelden van Weleer opent op 19 december 2025 en is te zien t/m eind april 2026. In de kerstvakantie is er een speciaal kinderprogramma.
Stichting Blauwe Lijn was vereerd om ook mee te helpen aan deze tentoonstelling met het uitlenen van de 'Kast van Johan van Veen', het meegeven van informatie over de watermeesters, organiseren van bijzondere attributen van Johan van Veen en verhalen en lessen voor de toekomst vanuit het verleden.
Waterhelden van Weleer
Een tentoonstelling over leven mét en vechten tégen water
Waterhelden van Weleer vertelt het verhaal van de eeuwenlange, gelaagde relatie tussen Nederland en water. Samenleven mét water én strijden tégen water: die voortdurende spanning vormt de rode draad door de tentoonstelling.Niet alleen de hoogtepunten komen voorbij — visionaire ingenieurs, vernieuwende denkers en geslaagde meesterwerken — maar juist ook de keerzijden: de offers, de anonieme arbeid en de grootse plannen die nooit zijn uitgevoerd. We belichten de vele handen die letterlijk met de voeten in de klei stonden, én een vaak vergeten groep in de waterbouw: vrouwen. Hun verhalen, net als die van de naamloze arbeiders, krijgen hier eindelijk een plek.
Samenwerking met watermusea in heel NederlandWaterhelden van Weleer laat zien dat waterbouw nooit het resultaat is van één briljant idee of één beroemde ingenieur. Het is het verhaal van generaties die samenwerkten aan een land dat met water móét leven.Bezoekers ontdekken hoe verrassend actueel het werk van vroegere waterbouwers is. Hun vondsten, ideeën en plannen sluiten opvallend goed aan bij de uitdagingen van vandaag: van klimaatadaptatie tot waterveiligheid en nieuwe technologische ontwikkelingen.
Dankzij de samenwerking met diverse watermusea – die hun kennis én bijzondere objecten in bruikleen delen – zit Waterhelden van Weleer vol boeiende verhalen en tastbare geschiedenis. Daarnaast tonen we moderne kunst en hedendaags design, waardoor het Nederlandse waterland ook op een frisse, eigentijdse manier tot leven komt.
Letty Demmers wederom voorzitter van Stichting Blauwe Lijn
Op 12 november 2025 heeft Theo van de Gazelle zijn rol als voorzitter overgedragen aan Letty Demmers. Gelukkig nam Theo geen definitief afscheid van de Stichting. Met de nieuwe eretitel ambassadeur voor de Stichting Blauwe Lijn met focus op educatie. Letty Demmers is voor de 2e keer voorzitter van de Stichting geworden. Zij geeft aan dat zij graag weer in deze positie een bijdrage wil leveren om aan borgen en doorgeven van de verhalen, lessen en het erfgoed van de vroegere watermeesters.
Toon van der Klugt is ook aangetreden als bestuurslid en gaat zich bezig houden met educatie en toertochten rond de Hollandsche IJssel, Krimpenerwaard en Rotterdam.
Foto: Karen van Gemerden - van Burg. Vlnr: Toon van der Klugt, Letty Demmers, Theo van de Gazelle, Leo van Gelder.
Educatiepakketten
Nieuwe Watermeesters
Jongeren zijn de nieuwe Watermeesters van Nederland. Zoals eeuwenlang zal Nederland de strijd tegen het water ook in de toekomst voortgezet moeten worden. Leerlingen en studenten van het basisonderwijs, middelbaar onderwijs, MBO, HBO en TuDelft kunnen met het speciale educatiepakket Nieuwe Watermeesters leren hoe zij in de voetsporen van de oude meesters kunnen stappen.
Onze algemene en gebiedsgerichte educatiepakketten zijn bedoeld als een aanvulling op het reguliere onderwijs en zijn gericht om creativiteit, durf en innovativiteit te stimuleren. Met gastlessen, toertochten, specifieke opdrachten, watertoekomstspel en certificaat Nieuwe Watermeesters krijgen de leerlingen in een sneltreinvaart informatie over waterbeheer en waterproblematiek.
Onze pakketten passen bij de leerdoelen bij het basis- en middelbaar onderwijs. Alle ideeën en plannen die ontstaan vanuit onze onderwijspakketten presenteren wij op de kennispagina Nieuwe Watermeesters en op pagina kennisprojecten.
Baggeren, droogleggen, terugwinnen.
De kunst van een natie!
Vanaf 3 april 2025 is de Engelse uitgave (5e druk, 1962, Martinus Nijhoff, Den Haag) ‘Dredge, drain, reclaim. The art of a nation! in een Nederlandse vertaling beschikbaar. Marian Schillhorn van Veen heeft deze vertaling gemaakt, in samenwerking met nauw betrokkenen: Henk Jan Verhagen en Karen van Gemerden – van Burg van Stichting Blauwe Lijn en haar jeugdvriend Carl Doeke Eisma.
Voorkant van het boek is gemaakt door Taco Eisma, schilder en kunstenaar (zoon van Carl Doeke Eisma, mede-vertaler van het originele boek 'Dredge, drain, reclaim. The art of a nation!')
Marian beschrijft in haar voorwoord dat de vertaling een wens was van haar vader, maar dat hij daar niet aan toekwam omdat hij stierf op 65-jarige leeftijd op 9 december 1959. De urgentie ervan is te vergelijken met het feit dat haar vader de ramp van 1953 voelde aankomen. ‘En zo ben ik dan ruim 60 jaar later begonnen aan de vertaling omdat er nog steeds vragen zijn naar de Nederlandse tekst. Zeker nu dit vraagstuk van groot belang begint te worden. Vader zei ‘dit plan is voor 100 jaar’, maar die zijn helaas bijna om en er ligt nog nergens een plan, verstopt misschien, zoals in 1953, maar voor zover ik weet heeft nog niemand aan de bel getrokken hoe het dan verder moet. Want het wordt hoog tijd.
Naast de vertaling zijn reflecties te lezen van de betrokkenen en wordt opgeroepen om toekomstvisies te delen om het laatste hoofdstuk voor een volgende editie te vullen.
Een softcover – exemplaar kunt u bestellen tegen druk- en verzendkosten in onze webshop.
Heb jij een plan voor 2100 in de kast liggen of werk jij daar op dit moment aan? Ben jij geïnteresseerd en geïnspireerd door het werk van de vroegere watermeesters? Neem dan contact op met ons!
Mijlpaal: 5 jaar Stichting Blauwe Lijn
Op 21 december 2023 was het 5 jaar geleden dat de Stichting Blauwe Lijn is opgericht.
Wij zijn trots dat er veel is bereikt in de jaren nadien met ons bestuur, vrijwilligers en betrokken partners. De ambitie is om de komende jaren de lijn door te trekken met meer betrokkenen.
Foto boven: Stichting Blauwe Lijn, v.l.n.r. Voorzitter Stichting Blauwe Lijn Theo van de Gazelle en Secretaris Generaal van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat Jan Hendrik Dronkers.
Daarom werd op 17 januari 2024 het eerste lustrumjaar gevierd met een kennisbijeenkomst en 2 toertochten. Bij de kennisbijeenkomst was het doel om ‘de lijn samen door te trekken, voor de nieuwe generatie watermeesters’. Daarbij was het belangrijk om jongeren meer waterkennis te geven en nauwer te betrekken bij toekomstige waterproblemen vanuit het onderwijs. De kennisbijeenkomst werd begeleid door Maarten Jurriaanse, om te komen tot een ‘waslijn’ van ideeën en projecten waarbij de samenwerking tussen partijen betrokken bij het onderwijs en watermanagement kan worden bevorderd.
De uitkomsten staan in ons lustrumboek. Dit boek is hieronder in te zien. Hierin kunt u ook terugblikken op het werk van Stichting Blauwe Lijn van de afgelopen jaren. Ook geven wij een vooruitblik op onze doelen, projecten en producten. Op 27 november 2024 overhandigde voorzitter Theo van de Gazelle het eerste exemplaar aan Secretaris – Generaal Jan Hendrik Dronkers van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Wilt u een gedrukt soft cover-boek ontvangen ter waarde van 29,50 euro (exclusief verzendkosten)? Mail ons op info@stichtingblauwelijn.nl onder vermelding van ‘lustrumboek’.
Actieprogramma ‘Bundeling van Waterkrachten’
Voor 2023-2026 heeft Stichting Blauwe Lijn een vernieuwd programma gemaakt, met diverse projecten gericht op kennisborging, -ontwikkeling en kenniskoppeling met vroegere watermeesters, waterexperts van nu en nieuwe watermeester(essen) in de hoofdrol.
De kennis van het verleden en huidige partijen verenigen wij in onze projecten ter voorkoming van nieuwe watersnoden en waterproblemen met hulp van vroegere kennis en lessen voor nu en de toekomst. Om met gezamenlijke krachten de komende 70 jaar stappen te zetten richting een waterveilig Nederland.
Wij voeren dit actieprogramma uit met medewerking van verschillende partners, waaronder het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, Rijkswaterstaat, Hogeschool Rotterdam, TuDelft, Zeeuws Archief, Waterschap Noorderzijlvest en Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard.
Podcastserie ‘Blauwe Lijn’
Beleef de podcastserie ‘Blauwe Lijn’, waarin je hoort hoe jongeren van Hogeschool Rotterdam leren van watermeesters van vroeger. Hoor Marian van Veen, dochter van Johan van Veen, vertellen over het leven van haar vader, zijn werk en motivatie om Nederland te beschermen tegen een watersnoodramp die uiteindelijk plaatvond in 1953. Luister naar de studenten van de Hogeschool Rotterdam Civiele Techniek en kunstacademie Willem de Kooning hoe zij als Creatieve Watermeesters van de Biesbosch naar de Biesbosch gaan en leren over het landschap en zelf aan de slag gaan met Vloedkommen en kunstwerken.
En verdiep je in het leven van de vergeten Zeeuwse watermeester Johannis de Rijke die dertig jaar in Japan de stromingen in de Japanse rivieren temde en havens aanlegde en toegankelijk maakte voor de economische groei van Japan.
Voorkant inspiratieboek 'Het water geeft en neemt'. Tekening door: JP Blom (Jpictures).
Reeks van inspiratieboekjes
Stichting Blauwe Lijn werkt aan een reeks van inspiratieboekjes, in navolging van het boekje ‘Het water geeft en neemt’.
Vanaf 2023 werken wij aan het beschikbaar stellen boekjes over onder andere Jan Agema, Johannis de Rijke en Johan van Veen. Ook werken wij aan het inspiratieboek Watermeesters van Nederland op de kaart. Deze boekjes zijn inzetbaar bij onze onderwijspakketten en toertochten.
Het water geeft en neemt is het eerste boekje in deze reeks.
Dit is tot stand gekomen in samenwerking met De Historische Vereniging van Capelle aan den IJssel. Hierin komt de geschiedenis van Capelle aan den IJssel en de relatie met het water in beeld.
Beleef onze toertochten
De Nederlandse waterwerken zelf beleven en meer leren over de water(groot)meesters, die Nederland hebben gevormd met hun innovatieve technieken en plannen? Wil je zien wat onze bedrijven en overheden doen? Wil je zelf aan nieuwe toekomstbeelden en water ideeën meedenken, zodat Nederland veilig en duurzaam in de toekomst zich gaat ontwikkelen? Stichting Blauwe Lijn heeft vaste toertochten ontwikkeld in Groningen, Zeeland, Brabant, Zuid-Holland en Oost-Nederland waarbij het verleden, heden en toekomst vermengen. De tochten zijn speciaal bestemd voor het onderwijs, groepen en geïnteresseerden. Met onze toertochten kan je in de voetsporen van o.a. Johan van Veen, Jan Agema en Johannis de Rijke treden. Boek hier ook een toertocht voor uw school, groep, familie etc.
Onthulling standbeeld
Dr. Ir. Johan van Veen
Afbeelding: artist impression van het standbeeld van Dr. Ir. Johan van Veen, gemaakt door Tauw B.V., 2019.
Op maandag 28 september 2020 is het standbeeld van
Dr. Ir. Johan van Veen in Capelle aan den IJssel op Schielands Hoge Zeedijk onthuld. Het beeld is gemaakt in samenwerking met zijn dochter Marian van Veen, beeldhouwer Fred Hartog, Creative Lines en Gouda Natuursteen. Stichting Blauwe Lijn heeft dit beeld met haar partners en sponsoren gerealiseerd. Voormalig voorzitter Letty Demmers: “Het beeld is bedoeld als een inspiratiepunt, om alert te blijven en inwoners en jongeren mee te laten denken in de wateropgaven van Nederland.” Meer weten?
Lessen uit het verleden
Foto: Henk Jan Verhagen, foto gemaakt in opdracht van het magazine 'De Waterbouwer'.
Als we naar de toekomst willen kijken, kunnen we veel leren uit het verleden,” stelt voormalig TU Delft-professor Henk Jan Verhagen, “maar dan moet die informatie uit het verleden wel beschikbaar zijn, en dat is nog wel eens een probleem.” Een belangrijke les is: “Waar alleen gekeken wordt naar beleid en niet naar technieken gaat het fout.” Henk Jan werkt vanuit de Stichting aan het Digitale Trésor van de Hollandsche Waterbouw. Hij geeft lezingen en adviseert studenten en docenten over de kennis en specifiek voor water gerelateerde problemen. Lees verder
Contact
Stichting Blauwe Lijn kiest ervoor om met een open blik te kijken naar de kennis vanuit het verleden en deze toepasbaar te maken voor de toekomstige wateropgaven.
Hiervoor zijn projecten en producten ontwikkeld, die specifiek voor jongeren, docenten en de Nederlander in het algemeen interessant kunnen zijn.
Meer weten hierover, of juist interesse om mee te werken?
Neem contact op!
Ik wil graag meer weten
Stichting tot behoud en uitdragen
van de klassieke Nederlandse waterbouwkundige kennis
Aanmelden voor nieuwsbrief
Vult u onderstaande gegevens in om u in te schrijven voor onze nieuwsbrief.
Contact
Secretariaat
Stichting Blauwe Lijn
p.a. Nieuweweg 1
3251 AS Stellendam
info@stichtingblauwelijn.nl
www.stichtingblauwelijn.nl
© POWERED BY STUDIO SANDRA VOS
Deze website maakt gebruik van cookies
Deze website gebruikt cookies en verzamelt daarmee informatie over het gebruik van de website om deze te analyseren en om er voor te zorgen dat je voor jou relevante informatie en advertenties te zien krijgt. Door hiernaast op akkoord te klikken, geef je aan akkoord te zijn met het gebruik van cookies en het verzamelen van informatie aan de hand daarvan door ons en door derden.