Herdenking van de watersnoodramp 1953

Rampnacht 

Het water komt

In de nacht van 31 januari op 1 februari 1953 werd Nederland getroffen door een zware noordwesterstorm. In combinatie met springtij werd het water tot uitzonderlijke hoogte opgestuwd. In Zeeland werd rond het hoogtepunt van de storm een zeer hoge waterstand bereikt en op tal van plaatsen bezweken de dijken. Ook in Oost-Zuid-Beveland ging het mis. Bij de veerhaven van Kruiningen brak de dijk door. Het binnenstromende water zette de polder snel onder water en bereikte Oostdijk. Voor de inwoners van Oostdijk veranderde de situatie in korte tijd van een zware storm in een levensgevaarlijke overstroming.

Vluchten naar boven

Een van de bekendste persoonlijke verhalen uit Oostdijk is dat van Rinus Sinke, die tijdens de ramp elf jaar oud was. Zijn ouderlijk huis aan de Tweede Vlietweg kwam onder water te staan. Rinus vluchtte samen met zijn ouders en zijn twee zussen naar de zolder. Toen ook daar het water verder steeg, klommen zij via een dakraam op het dak van de boerderij.

Daar moesten zij urenlang wachten op hulp. Het was donker, koud en het water bleef stijgen. Uiteindelijk werden Rinus en zijn familie gered. De boerderij zelf werd door het watergeweld verwoest. Het verhaal van Rinus Sinke is later uitgebreid vastgelegd in het boek Rinus en de ramp op Oostdijk, waarin ook andere verhalen uit Oostdijk en omgeving zijn opgenomen.

De ochtend na de ramp

Toen het zondagmorgen licht werd, werd zichtbaar hoe groot de verwoesting was. Grote delen van Oostdijk stonden onder water. Woningen, boerderijen en wegen waren beschadigd en veel bewoners waren afgesneden van hun omgeving.

Ook de school werd zwaar getroffen. De schade aan het gebouw nam steeds verder toe en uiteindelijk bleef er van het schoolgebouw slechts een deel van de muren over.

Een historische foto in de collectie van het Nationaal Archief toont Oostdijk na de overstroming, gezien vanaf het Bolwerk in de richting van de Lavendijk.

Impact en hulp

• Slachtoffers: Tijdens de ramp kwamen in Oostdijk zes mensen om het leven. Dat aantal is ook terug te vinden in recente herdenkingen van de Watersnoodramp in de huidige gemeente Reimerswaal.
• Schade: De schade in Oostdijk was groot. Een aanzienlijk deel van de woningen werd verwoest of raakte zo zwaar beschadigd dat herstel niet meer mogelijk was.Ook de landbouw werd zwaar getroffen. Veel vee verdronk en boerderijen liepen grote schade op. De school behoorde eveneens tot de gebouwen die door het water werden verwoest. Daarmee werd niet alleen het wonen, maar ook het dagelijkse dorpsleven ernstig ontwricht.

• Reddingsacties:  Na het aanbreken van de dag kwamen de eerste reddingsacties op gang. Oostdijk was door het water moeilijk bereikbaar en veel wegen konden niet meer worden gebruikt. Met boten werden bewoners uit ondergelopen woningen en boerderijen geholpen. De omstandigheden waren zwaar: het water stond hoog, de stroming was sterk en de omvang van de schade was nog nauwelijks te overzien. De eerste hulp kwam vooral uit de directe omgeving. Daarna werd de hulpverlening steeds verder georganiseerd.De Watersnoodramp leidde landelijk tot een enorme hulpoperatie. Vanuit verschillende delen van Nederland werden boten, voedsel, kleding, medicijnen en andere noodzakelijke goederen naar het rampgebied gestuurd.
• Hulp uit Apeldoorn:  Bij de wederopbouw van Oostdijk speelde de gemeente Apeldoorn een bijzondere rol. De gemeente Apeldoorn adopteerde de zwaar getroffen gemeente Kruiningen en verleende financiële en materiële steun. Ook Oostdijk, dat destijds onder de gemeente Kruiningen viel, profiteerde daarvan. Na de ramp schonk Apeldoorn een houten gebouw aan Oostdijk. Dit gebouw werd gebruikt als school en als ontmoetingsruimte voor de inwoners. Het werd bekend als dorpshuis Apeldoorn. De naam van het huidige dorpshuis herinnert nog altijd aan deze hulp.
• Evacuatie: Na de ramp konden de inwoners niet direct terug naar hun woningen. Veel huizen waren beschadigd of verdwenen en het gebied moest eerst worden drooggelegd en veilig gemaakt. Gezinnen werden daarom tijdelijk elders ondergebracht. Ook de familie Sinke verbleef na de ramp op verschillende adressen voordat terugkeer naar Oostdijk mogelijk werd.
• Wederopbouw: De wederopbouw van Oostdijk nam tijd in beslag. Dijken moesten worden hersteld, het overstroomde gebied moest worden drooggelegd en woningen en boerderijen moesten worden gerepareerd of opnieuw worden gebouwd. Ook in de gemeentelijke archieven zijn de gevolgen daarvan terug te vinden. Het voormalige gemeentearchief van Krabbendijke bevat onder meer dossiers over de schade als gevolg van de Watersnoodramp, de uitvoering van het wederopbouwplan voor Oostdijk en de financiering daarvan.

  Langzaam werd het dorp opnieuw opgebouwd.

• Een nieuw dorpshuis. De hulp uit Apeldoorn bleef een blijvende herinnering aan de wederopbouw. Het houten gebouw dat na de ramp werd geschonken, bood de inwoners niet alleen een plek voor de school, maar ook een plaats om elkaar opnieuw te ontmoeten. Het huidige dorpshuis Apeldoorn draagt nog altijd de naam van de gemeente die Oostdijk na de ramp te hulp kwam.
• Herdenking. In 2008 kreeg Oostdijk een eigen herinneringsplek. Bij het dorpshuis werd een plaquette onthuld met de namen van de zes inwoners die tijdens de Watersnoodramp omkwamen. Nabestaanden en schoolkinderen waren betrokken bij de onthulling. Daarmee kreeg Oostdijk een blijvende plek om de slachtoffers te herdenken. Ook historische foto's en persoonlijke verhalen houden de herinnering levend. Het Nationaal Archief beschikt bijvoorbeeld over foto's van Oostdijk direct na de ramp.
• het verhaal doorgeven. Meer dan zeventig jaar na de ramp is de Watersnoodramp voor veel mensen een gebeurtenis uit de geschiedenisboeken. Voor Oostdijk ligt dat anders. De ramp is onderdeel van de geschiedenis van families en van het dorp. Verhalen van overlevenden, foto's, documenten en herinneringen laten zien wat er in de nacht van 1 februari 1953 gebeurde. Het verhaal van Rinus Sinke is daar een bijzonder voorbeeld van. Als elfjarige jongen beleefde hij de ramp vanaf het dak van zijn ouderlijk huis. Decennia later vertelt hij nog altijd over wat hij die nacht meemaakte. Door deze verhalen te bewaren en door te geven, blijft ook de geschiedenis van Oostdijk bewaard.

Boeken over de ramp in Oostdijk

Voor wie meer wil weten over de Watersnoodramp in Oostdijk zijn verschillende bronnen beschikbaar.

Rinus en de ramp op Oostdijk

Het boek Rinus en de ramp op Oostdijk van M. Sinke beschrijft de ramp vanuit het perspectief van de elfjarige Rinus Sinke. Het boek bevat naast zijn eigen verhaal ook verhalen over andere inwoners van Oostdijk en omgeving.

https://www.ramshoorn.nl/rinus-en-de-ramp-op-oostdijk-m.-sinke-9789461152831

Nationaal Archief

Het Nationaal Archief beschikt over historische foto's van Oostdijk tijdens en na de Watersnoodramp. Eén van de foto's toont het dorp vanaf het Bolwerk in de richting van de Lavendijk.

Gemeentearchief

Het archief van de voormalige gemeente Krabbendijke bevat documenten over de schade en de wederopbouw van Oostdijk na de ramp.

Watersnoodmuseum

Het Watersnoodmuseum in Ouwerkerk beschikt over een grote collectie foto's, documenten, voorwerpen en persoonlijke verhalen over de Watersnoodramp van 1953.

 De school van Oostdijk werd tijdens de ramp zwaar beschadigd en uiteindelijk grotendeels verwoest. Na de ramp moest het onderwijs worden hervat onder moeilijke omstandigheden.

De hulp uit Apeldoorn maakte het mogelijk om een houten gebouw te gebruiken voor de school en tegelijkertijd als ontmoetingsplek voor het dorp

• www.cbsdebornput.nl

Een belangrijk onderdeel van het verhaal van Oostdijk zijn de persoonlijke ervaringen van inwoners.

Het verhaal van Rinus Sinke is inmiddels uitgebreid vastgelegd. Hij overleefde als elfjarige jongen de rampnacht samen met zijn ouders en twee zussen op het dak van hun boerderij. Zijn ervaringen vormen een waardevolle persoonlijke getuigenis van wat er in Oostdijk gebeurde.

Ook de kerken en kerkelijke gemeenschappen speelden een rol bij de opvang en hulpverlening na de ramp.